Xóm Sưng – Vẻ hoang sơ còn đó!

Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó

Đến với du lịch cộng đồng Đà Bắc, du khách không nên bỏ qua xóm Sưng. Xóm nhỏ này là một trong 4 xóm du lịch cộng đồng đầu tiên của huyện Đà Bắc. Xóm còn giữ nguyên được những nét hoang sơ mà khó kiếm ở những nơi khác. Hãy cùng với Nhà của Hưng tìm hiểu về xóm Sưng trong bài viết này nhé!

1. Tổng quan về xóm Sưng

Xóm Sưng thuộc xã Cao Sơn, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Xóm nằm ở độ cao khoảng 600m so với mặt nước biển. Xóm nằm ở chân núi Biều, bao bọc bởi một khu rừng già. Nơi đây là nơi sinh sống của 75 hộ dân với khoảng 300 nhân khẩu, tất cả là người Dao Tiền.

IMG 0344 1024x683 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Một góc xóm Sưng (Ảnh: Carmel)

Xóm Sưng tuy không có lợi thế lòng hồ những được thiên nhiên ưu ái ban tặng những cây cổ thụ lên đến hàng trăm năm nằm rải rác quanh xóm. Cùng với đó, việc bảo tồn văn hóa truyền thống ở đây được thực hiện khá tốt nên đa số nếp nhà tại Sưng vẫn là nhà trệt gỗ, lợp mái lá cọ. Người Dao Tiền xóm Sưng vẫn giữ được những nét đẹp vốn có trong văn hóa như lễ nghi, tiếng nói, trang phục, chữ viết,…

2. Du lịch cộng đồng xóm Sưng

Xóm Sưng là địa phương thứ ba triển khai du lịch cộng đồng tại huyện Đà Bắc, sau xóm Ké và xóm Đá Bia. Năm 2017, dưới sự hỗ trợ của UBND huyện Đà Bắc, AOP tại Việt NamPEAK DMC Việt Nam, xóm Sưng bắt đầu những bước đi đầu tiên xây dựng một điểm du lịch cộng đồng. Xóm Sưng bắt đầu đón những đoàn khách đầu tiên vào năm 2018 và góp phần đem lại nguồn sinh kế mới cho bà con nơi đây.

Hiện tại, Sưng đang có 10 tổ nhóm dịch vụ khác nhau bao gồm:

  1. Homestay: có 3 nhà là Thành Chung, Xuân Lan, Nhất Quý.
  2. Hướng dẫn viên quanh xóm: gồm những cụ ông trong xóm, có nhiều kinh nghiệm và câu chuyện, và có khả năng nói chuyện được với tổ tiên.
  3. Hướng dẫn viên trekking: gồm các anh chị có sức khỏe, kinh nghiệm đi rừng.
  4. Văn nghệ
  5. Thổ cẩm: gồm các cụ bà có nhiều kinh nghiệm trong việc làm ra một chiếc váy thổ cẩm
  6. Xe ôm
  7. Chè Sưng
  8. Ngâm chân, tắm lá thuốc
  9. Thịt chua, rượu hoãng
  10. Chữ Dao
P3210370 1024x768 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Bên trong homestay tại xóm Sưng (Ảnh: Đà Bắc CBT)

3. Những điều thú vị về xóm Sưng

3.1. Ngôi làng không có sóng

Sưng là ngôi làng khá tách biệt với thế giới bên ngoài. Trước năm 2004, gần như không có một con đường bộ chính thống nào có thể đi đến xóm. Năm 2012, con đường mòn từ trung tâm xã Cao Sơn vào đến xóm mới hoàn thiện. Và đến tận năm 2020, xe ô tô mới có thể đi trên con đường bộ liên xã Cao Sơn và xã Tiền Phong.

Cũng vì điều kiện đi lại khó khăn mà cho đến giờ này, Sưng vẫn chưa có cột sóng điện thoại tại xóm. Điều này làm liên lạc với xóm ra bên ngoài rất khó khăn. Đến Sưng, du khách chỉ có thể sử dụng được mạng Viettel với cột sóng rất yếu. Cũng vì lẽ đó mà Sưng vẫn chưa có mạng Internet và Wifi cũng chưa đến xóm.

Vì thế, Sưng như là một địa chỉ thích hợp để mọi người tạm thời “cai nghiện” việc sử dụng các thiết bị điện tử. Du khách nên chuẩn bị trước cho điều này để tránh bị bỡ ngỡ khi lên Sưng,

3.2. Khi tất cả cùng “bước qua đời nhau”

Do nằm ở chân núi, 75 nếp nhà ở Sưng được xây dựng ở các độ cao khác nhau. Điểm đặc biệt ở đây là, hầu hết các nếp nhà vẫn là nếp nhà truyền thống của người Dao. Một ngôi nhà gỗ cổ kính với 4 – 5 gian, được lợp bằng mái lá cọ. Chính vĩ lẽ đó, homestay ở Sưng cũng là nhà trệt. Mỗi du khách sẽ có cho mình một chiếc giường riêng thay vì ngủ đệm như ở nhà sàn.

Không một rào chắn xung quanh giữa các nhà, đây là điều dễ gặp. Có rất nhiều bậc thang để di chuyển, cũng là điều dễ hiểu. Nhưng ở Sưng, du khách có thể đi qua sân của nhà khác một cách rất bình thường. Hoàn toàn không có một sự cấm đoán nào ở đây cả. Có lẽ vậy mà Sưng có tính cộng đồng rất cao chăng?

Đi trong xóm, bỗng chốc du khách lại gặp một cây cổ thụ rất to nằm ngay giữa xóm. Các cụ trong làng kể có những cây lên đến 600 năm tuổi. Người dân ở đây coi những cây cổ thụ này như một báu vật của họ vậy. Bởi vậy, con người và thiên nhiên mới có chung sống hòa hợp một cách kỳ diệu đến thế!

IMG 3170 1024x683 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Một cây cổ thụ rất to nằm rất gần lớp học chữ Dao (Ảnh: HuongNT)

3.3. Phụ nữ và những bàn tay đen

Người phụ nữ Dao Tiền nói chung phải biết tự làm một bộ trang phục truyền thống từ năm 10 tuổi. Những bộ trang phục này rất quan trọng với người Dao Tiền. Tuy giờ, người Dao không còn mặc thường xuyên nhưng những bộ váy áo vẫn được sử dụng trong các dịp lễ Tết hàng năm.

Đến với Sưng, du khách sẽ bắt gặp cảnh các bà, các chị ngồi trước hiên cửa tỉ mẩn thêu từng hoa văn họa tiết. Hay lại lọ mọ một góc phơi những chiếc khăn vừa nhuộm chàm. Trang phục Dao Tiền là nhánh trang phục Dao duy nhất mặc váy ở cả nam và nữ, vì thế công đoạn nhuộm chàm và in váy của người Dao Tiền phức tạp hơn cả.

rsz img 0622 1024x683 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Một cụ bà đang in các họa tiết bằng sáp ong để làm váy của người Dao Tiền (Ảnh: Carmel)

Một miếng vải trắng sau khi được mài nhẵn sẽ được vẽ những họa tiết bằng sáp ong. Sau đó, miếng vải được nhuộm bằng nước chàm và phơi ra ngoài nắng. Công đoạn này lặp đi lặp lại khoảng 60 lần để có được màu chàm đen bền và đẹp. Cũng vì nhúng tay vào nước chàm rất nhiều lần mà hầu như tay của người phụ nữ nào cũng được nhuộm đen hết.

Một bộ trang phục Dao Tiền đầy đủ phải mất vài tháng để hoàn thành. Ở xóm Sưng, một căn nhà trưng bày thổ cẩm được dựng lên nhằm giới thiệu cho du khách về quy trình này cũng như bán các sản phẩm thổ cẩm từ chính tay người địa phương làm ra.

3.4. Trọng trách của một người đàn ông

Như đã đề cập, người Dao Tiền rất biết cách bảo vệ những gì là bản sắc văn hóa dân tộc. Những phong tục tập quán vẫn được truyền từ đời này sang đời khác và phát huy cho đến tận ngày nay.

Đến với Sưng, vào dịp cuối năm, du khách sẽ bắt gặp những buổi nghi lễ kéo dài vài ngày. Đây chính là lễ trưởng thành của cậu bé Dao Tiền 10 tuổi. Nghi lễ này để ghi nhận những bạn nam vào trong gia phả dòng tộc, chính thức mang trách nhiệm thờ cúng tổ tiên. Buổi lễ có rất nhiều điều mà du khách có thể khám phá, nổi bật hơn cả là điệu chèo chèo. Ngày nay, điệu chèo chèo cũng là một trong các điệu múa trong các buổi giao lưu văn nghệ của bà con và du khách.

Người đàn ông Dao Tiền phải biết ngôn ngữ Dao Tiền để thờ cùng tổ tiên. Vì lẽ đó, lớp học chữ Dao tại xóm Sưng được hình thành ở trên sườn núi. Lớp học cách xa khu dân cư để tìm lấy sự yên tĩnh. Đàn ông, bất kể già trẻ lớn bé, đều được tham gia lớp học này vào ngày mùng 1 và ngày rằm hàng tháng âm lịch. Ngôn ngữ và chữ viết cứ nhờ vậy mà lưu giữ cho đến ngày nay.

IMG 0518 2 1024x682 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Lớp học chữ Dao tại xóm Sưng (Ảnh: Carmel)

Người Dao dùng chữ gần với chữ Hán, chữ Nôm và viết trên giấy dó. Du khách cũng có thể xin một chữ Dao may mắn về làm quà trong chuyến đi.

3.5. Những thứ xa xưa

Đó là cây dổi tự nhiên trăm năm tuổi mọc giữa xóm. Hạt dổi từ cây dổi rừng luôn luôn được các cô cậu bé săn đón mỗi khi đi học về. Vì là cây dổi quý, người dân không cho phép bất kỳ ai trèo lên cây thu hoạch dổi mà chỉ nhặt ở dưới đất.

Đó là rừng chè shan tuyết cổ thụ nằm ở chân núi Biều. Chè shan tuyết ở xóm Sưng rất cao, người thu hoạch phải leo lên cây để hái những búp chè. Chè shan tuyết núi Biều màu sắc tuy không bắt mắt nhưng có hương vị đậm đà.

Đó là hang Sưng với sự tích về bà Hoàng Lan và 2 cô con gái. Ngày nay, người dân trong xóm vẫn truyền tai nhau về câu chuyện đó. Vì thế, muốn vào hang phải qua một miếu thờ để xin phép “ba cô” cho vào hang.

rsz img 1989 1024x683 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Cửa hang Sưng nhìn từ trong ra (Ảnh: Đà Bắc CBT)

Đó là những nương lúa, nương ngô, hàng cây dó, cây luồng,… gắn bó với đời sống sinh hoạt của bà con hàng bao đời nay. Nông nghiệp là một ngành nghề quan trọng không thể thiếu của bà con xóm Sưng. Ngoài nông nghiệp, người dân còn nuôi lợn, nuôi gà,…

Đó là những món ăn đúc kết từ bao đời để lại. Thịt gà chặt miếng xào với măng chua và hạt dổi. Thịt lợn thái miếng rồi xào chung với hoa chuối. Hay thịt gà luộc bóp với lá tía tô cắt nhỏ, thịt chua ủ 3 năm. Những hương vị núi rừng chưa bao giờ làm du khách thất vọng khi đến với xóm nhỏ này.

Tất nhiên, còn rất nhiều điều tuyệt vời khác ở xóm Sưng đang chờ các bạn khám phá. Các bạn có thể đọc thêm TẠI ĐÂY.

4. Gợi ý lịch trình khám phá xóm Sưng 2 ngày – 1 đêm

Ngày 1:

  • Sáng: Di chuyển đến xóm Sưng. Nghỉ ngơi và ăn trưa.
  • Chiều: Tham quan quanh xóm Sưng: tham quan hang Sưng, lớp học người Dao, trải nghiệm ở khu thổ cẩm. Thời gian tự do buổi chiều (có thể chơi thể thao cùng bà con) và ăn tối.
  • Tối: Ngâm chân, tắm lá thuốc. Nếu lên vào dịp cuối năm, du khách có thể xem lễ trưởng thành. Nghỉ tối.

Ngày 2:

  • Sáng: Ăn sáng. Khám phá đời sống tại Sưng: tham gia hoạt động hái chè, xao chè; khám phá cách làm thịt chua, rượu hoãng; xin chữ Dao. Ăn trưa.
  • Chiều: Nghỉ ngơi. Di chuyển khỏi xóm Sưng.

Thời gian và cách thức di chuyển, các bạn có thể tham khảo ở bài viết trước TẠI ĐÂY. Ngoài ra, các bạn có thể kết hợp di chuyển đến Đá Bia, Mó Hém hoặc để trải nghiệm.

IMG 8242 1024x683 - Xóm Sưng - Vẻ hoang sơ còn đó!
Xin chữ Dao tại xóm Sưng (Ảnh: Hưng)

Trên đây là tất cả những gì Hưng đã khái quát nhất về Sưng. Hưng sẽ còn quay lại để nói về Sưng nhiều hơn nữa. Các bạn có cảm nhận ban đầu như thế nào về Sưng? Hãy chia sẻ trên Nhà của Hưng cho mọi người cùng được biết nhé!

Xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong các bài viết tiếp theo!

5 Replies to “Xóm Sưng – Vẻ hoang sơ còn đó!”

  1. Chúc mừng em, bài viết ngày càng hay, trình bày các thứ chuyên nghiệp dần dần lên!
    Đà Bắc CBT có đăng ký 1 slot trong team Dulichbui24.com không em ơi?

    1. Dạ, em cảm ơn anh ạ!
      Về việc tham gia cùng nhóm Du lịch bụi, em đã thấy thông tin và cũng rất mong muốn tham gia.
      Ở thời điểm hiện tại, em muốn có thêm thời gian để luyện tập. Nên chắc sẽ hẹn nhóm trong thời gian tới ạ!

  2. […] nhưng du khách có thể sử dụng 4G từ mạng Viettel. Xóm Sưng chỉ có sóng Viettel rất yếu và gần như […]

  3. […] đồng xóm Sưng đang khôi phục lại việc viết chữ Dao thông qua […]

  4. […] Xóm Sưng thuộc xã Cao Sơn, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Dao Tiền, một bản làng bình yên, hoang sơ và có còn lưu giữ và thường xuyên thực hành nét văn hóa độc đáo của dân tộc Dao. Một bản làng nằm giữa núi cao, có trên 70 nóc nhà quây quần dưới những tán cây cổ thụ. Một điểm đến rất được yêu thích bởi du khách nước ngoài. […]

Trả lời